Trung Quốc "tung đòn" đáp trả mạnh mẽ với Mỹ sau cú đánh vào chip bán dẫn

Trung Quốc tung đòn "trả đũa"

Ngày 3/12, Trung Quốc tuyên bố sẽ cấm xuất khẩu một số khoáng sản quý hiếm sang Mỹ, đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc chiến công nghệ giữa hai cường quốc. Động thái này được xem như sự "trả đũa" sau khi chính quyền Biden thắt chặt các hạn chế về việc tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ đối với Trung Quốc.

Động thái trên cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng sử dụng chuỗi cung ứng làm vũ khí để gây sức ép, đặc biệt bằng cách chặn xuất khẩu các vật liệu quan trọng cho sản xuất vũ khí và chất bán dẫn.

Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo việc xuất khẩu gali, germani, antimon và một số khoáng sản "siêu cứng" sang Mỹ sẽ bị dừng ngay lập tức do những vật liệu này có mục đích sử dụng kép trong cả quân sự và dân sự. Ngoài ra, than chì - một nguyên liệu quan trọng khác - cũng sẽ được kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn.

Trung Quốc giữ vai trò then chốt trong nhiều chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng trong nhiệm kỳ đầu tiên của chính quyền Trump, nước này chủ yếu kiềm chế các biện pháp siết chặt xuất khẩu. Thay vì đối đầu trực tiếp, Trung Quốc chọn các hành động mềm mỏng hơn.

Tuy nhiên, giới chức Trung Quốc lo ngại rằng Tổng thống đắc cử Donald Trump sẽ triển khai những chính sách thương mại khắc nghiệt hơn trong nhiệm kỳ mới. Ông Trump từng cam kết áp mức thuế cao đối với hàng hóa Trung Quốc và tiếp tục cắt giảm quan hệ thương mại giữa hai nước.

Động thái vào hôm 3/12 – được coi là một trong những phản ứng mạnh mẽ nhất từ phía Trung Quốc đối với các chính sách hạn chế của Mỹ – có thể đánh dấu khởi đầu cho những xung đột kinh tế sâu sắc hơn khi ông Trump lên nắm quyền.

Trung Quốc vừa tung đòn "trả đũa" Mỹ

Trung Quốc hiện cung cấp phần lớn nguồn nguyên liệu thiết yếu cho các công nghệ tiên tiến trên thế giới. Bắc Kinh đã siết chặt kiểm soát những vật liệu này như một phản ứng trước các biện pháp hạn chế công nghệ mà Mỹ áp dụng trong hai năm qua.

Năm ngoái, Trung Quốc thiết lập khung pháp lý để quản lý xuất khẩu gali và germani - những vật liệu quan trọng trong sản xuất chất bán dẫn. Gần đây, nước này bổ sung antimon và kim loại đất hiếm vào danh sách các khoáng sản phải được giám sát nghiêm ngặt khi xuất khẩu.

Việc Trung Quốc dừng xuất khẩu gali và germani một năm trước đã buộc Mỹ phải phụ thuộc vào nguồn cung bán thành phẩm từ các nước khác, như Nhật Bản, quốc gia nhập nguyên liệu trực tiếp từ Trung Quốc.

Động thái này làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng, tương tự như lệnh cấm vận kim loại đất hiếm mà Trung Quốc áp đặt với Nhật Bản vào năm 2010 trong một tranh chấp lãnh thổ. Lệnh cấm khi đó đã khiến các nhà sản xuất Nhật Bản điêu đứng vì nguồn cung cạn kiệt. Tuy nhiên, Mỹ hiện có thể ít bị ảnh hưởng hơn do nước này đã chuyển hướng nhập khẩu từ các quốc gia khác ngoài Trung Quốc.

Tuy nhiên, lệnh cấm xuất khẩu khoáng sản "siêu cứng" của Trung Quốc, bao gồm vonfram - nguyên liệu quan trọng trong sản xuất đạn và vỏ đạn xuyên giáp, có thể gây lo ngại trong cộng đồng an ninh quốc gia Mỹ. Theo ông Oliver Friesen, giám đốc điều hành Guardian Metal Resources, sẽ mất ít nhất ba năm để khai thác một mỏ vonfram mới tại Nevada nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Một nhà máy bán dẫn ở Huaian, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Để ứng phó với lệnh hạn chế thương mại của Mỹ, các nhóm công nghiệp Trung Quốc đã kêu gọi các công ty mua thêm chip trong nước hoặc từ các quốc gia khác ngoài Hoa Kỳ.

Căng thẳng thương mại tiếp tục gia tăng

Chính quyền Biden gần đây mở rộng các hạn chế thương mại với Trung Quốc, bao gồm lệnh cấm bán một số chip và máy móc tiên tiến, đồng thời bổ sung hơn 100 công ty Trung Quốc vào danh sách hạn chế. Đây là một phần trong nỗ lực ngăn chặn Trung Quốc bắt kịp Mỹ về công nghệ.

Ngược lại, Trung Quốc chỉ trích các biện pháp này, gọi đó là hành động "bất hợp pháp" và gây tổn hại đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Các hiệp hội công nghiệp tại Trung Quốc cũng kêu gọi doanh nghiệp trong nước giảm sự phụ thuộc vào chip Mỹ và tăng cường mua từ các quốc gia khác.

Các công ty Mỹ như Micron và Intel đã chịu nhiều sức ép từ các cuộc điều tra an ninh tại Trung Quốc, đe dọa khả năng tiếp cận thị trường. Trong khi đó, những tuyên bố của Trung Quốc rằng chip Mỹ "không còn đáng tin cậy" đang gây áp lực tài chính lên các nhà sản xuất tại Hoa Kỳ.

Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ khuyến cáo cả hai chính phủ cần tránh leo thang thêm căng thẳng. Chủ tịch Hiệp hội, ông John Neuffer, nhấn mạnh: "Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nên được thu hẹp và nhắm mục tiêu cụ thể, tránh gây tổn hại không cần thiết đến chuỗi cung ứng toàn cầu".

Trong bối cảnh này, cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung không chỉ làm thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn đặt ra thách thức lớn đối với sự ổn định kinh tế quốc tế.