2 điểm khác biệt trong phương pháp giáo dục sớm Montessori, nắm rõ chắc chắn dạy con thành công

Giáo dục theo phong cách Montessori khiến nhiều người phải suy ngẫm Phương pháp Montessori, trên cơ sở kế thừa tư tưởng giáo dục theo chủ nghĩa tự nhiên, tiến hành quản lý giáo dục lấy “trẻ em làm trung tâm”. Đây là 2 điểm nhấn "ấn tượng" trong phương pháp dạy con Montessori.

Quản lý giáo dục trẻ em theo giai đoạn

Montessori đề xuất rằng trẻ em ở các giai đoạn phát triển khác nhau, có những giai đoạn nhạy cảm khác nhau hoặc những sở thích, hứng thú đặc biệt đối với sự vật, hoạt động nhất định, đó là thời điểm quản lý giáo dục tốt nhất.

Vì theo quan điểm của Montessori: “Quản lý giáo dục trong giai đoạn nhạy cảm của trẻ là rất quan trọng, quan trọng hơn bất kỳ giai đoạn nào sau đó”. Montessori đề nghị người lớn hãy quan tâm đến những đứa trẻ hiện tại.

Thiên nhiên thúc đẩy trẻ em phát triển những khả năng khác nhau, vào những thời điểm khác nhau và người lớn phải chú ý đến những khả năng mà đứa trẻ mong muốn phát triển ngay bây giờ. Có như vậy, chúng ta mới giúp trẻ phát huy hết khả năng của mình. Vì vậy, thay vì can thiệp không đúng cách, quản lý trẻ một cách thô bạo sẽ cản trở sự phát triển bình thường của trẻ, thì nên nắm bắt thời điểm nhạy cảm và thuận theo sự phát triển tự nhiên của trẻ. 

Trên cơ sở quan sát và thực nghiệm, Montessori chia ra 9 giai đoạn nhạy cảm trong quá trình phát triển của trẻ: giai đoạn nhạy cảm trật tự (2~4 tuổi), giai đoạn nhạy cảm chuẩn mực xã hội (2,5～6 tuổi), giai đoạn nhạy cảm tay (3,5～4,5 tuổi), giai đoạn nhạy cảm chữ viết (>3 tuổi), giai đoạn nhạy cảm đọc sách (4,5～5,5 tuổi), giai đoạn nhạy cảm ngôn ngữ (~6 tuổi), giai đoạn nhạy cảm giác quan (~6 tuổi), giai đoạn nhạy cảm vận động (～6 tuổi), giai đoạn nhạy cảm về văn hóa (6 ~ 9 tuổi).

Montessori khẳng định rất cao giá trị giáo dục trong giai đoạn nhạy cảm của trẻ, bà cho rằng các giai đoạn phát triển nhạy cảm khác nhau của trẻ có vai trò to lớn trong việc quản lý việc học của trẻ, khơi dậy tiềm năng bên trong và hình thành nhân cách của trẻ.

Trên cơ sở đó, Montessori đưa ra hai gợi ý sau để giám sát quản lý giáo dục trong giai đoạn nhạy cảm của trẻ. Trước hết, Montessori cho rằng các giai đoạn nhạy cảm khác nhau có liên quan mật thiết đến sự phát triển trí tuệ của trẻ.

Vì vậy, trong giai đoạn nhạy cảm của trẻ, cần quản lý không gian học tập của trẻ một cách khoa học, tạo cho trẻ môi trường dễ thích nghi. Nhà quản lý giáo dục phải giỏi phân biệt môi trường học tập dành cho trẻ, có thực sự đáp ứng yêu cầu của thời kỳ nhạy cảm hay không. Các yêu cầu lệch khỏi thời kỳ sẽ không có lợi cho sự phát triển trí tuệ của trẻ em.

Ngoài ra, khó khăn trong việc học với các đồ vật của trẻ không nên quy cho độ phức tạp của bản thân đồ vật, mà nên được xác định bởi giai đoạn phát triển năng lực nhạy cảm khác nhau của trẻ. Montessori cho rằng trên cơ sở quan sát cuộc sống thực tế của trẻ, nắm bắt tâm lý của trẻ thì hướng dẫn, động viên kịp thời.

Thứ hai, quản lý dạy học phải phù hợp với đặc điểm thời kỳ nhạy cảm của trẻ. Theo quan điểm của Montessori, thời kỳ nhạy cảm cũng có những khác biệt cá nhân đối với trẻ cùng lứa tuổi, vì vậy có ý kiến ​​cho rằng “không nên cố định kế hoạch dạy học mà nên xây dựng nội dung học tập hiệu quả hơn, phù hợp với đặc điểm thời kỳ nhạy cảm của trẻ”.

Do đó, theo quan điểm của Montessori, các nhà giáo dục không chỉ chú ý đến các giai đoạn phát triển khác nhau của trẻ mà còn phải hiểu các giai đoạn nhạy cảm của trẻ, nắm bắt được sự khác biệt về lứa tuổi và cá nhân của trẻ trong các giai đoạn nhạy cảm.

Trên cơ sở này, việc giáo dục và quản lý trẻ em được thực hiện, kết hợp với khả năng quan sát nhạy bén của trẻ đối với mọi thứ trên thế giới. Theo đó, các nhà giáo dục đưa ra hướng dẫn tương ứng, nhằm thúc đẩy tốt hơn sự phát triển nhân cách của trẻ.

Quản lý lớp hỗn hợp tuổi

Theo quan điểm của Montessori, phương pháp quản lý giáo dục chia lớp theo giới tính và độ tuổi đã cản trở nghiêm trọng sự phát triển nhận thức xã hội của trẻ.

Montessori ủng hộ phương pháp phân chia lớp hỗn hợp theo độ tuổi, tức là thông qua sàng lọc nhất định, trẻ ở các độ tuổi khác nhau được xếp vào một lớp để tổ chức các hoạt động cùng nhau. Dựa trên độ tuổi và trẻ ở các độ tuổi khác nhau được nhóm lại để quản lý giáo dục.

Việc học hỏi và bắt chước lẫn nhau của trẻ em phá vỡ cảm giác chán nản khi học của người lớn, đồng thời thúc đẩy việc củng cố kiến ​​​​thức của trẻ một cách tự nhiên. Các trẻ lớn đóng vai trò là "giáo viên" để tác động đến trẻ nhỏ hơn, theo một cách hiểu nào đó, điều này sẽ có lợi cho công tác quản lý lớp của giáo viên.

Montessori đã đề cập rằng mặc dù mỗi đứa trẻ có một địa điểm hoạt động cố định, nhưng chúng không hoàn toàn cách biệt với nhau và có thể tự do đến các lớp học khác để học những điều mới, điều này có thể khiến trẻ hiểu rõ hơn ở các độ tuổi khác nhau. Đối với công tác quản lý giáo dục lớp học hỗn hợp nhiều độ tuổi, Montessori đưa ra hai yêu cầu sau.

Trước hết, bố mẹ phải nắm rõ hoàn cảnh của từng em. Phương pháp quản lý lớp hỗn hợp nhiều độ tuổi do Montessori chủ trương gặp nhiều thách thức hơn nhiều so với cách quản lý lớp trước đây.

Và khi thích hợp, cần phải truyền cảm hứng, khuyến khích trẻ em thực hiện các hoạt động tốt hơn, để tránh những vấn đề do sự khác biệt trong sự phát triển tâm lý và thể chất của trẻ em ở các độ tuổi khác nhau. Quản lý các lớp học nhiều lứa tuổi dựa trên sự hiểu biết về đặc điểm giai đoạn của từng trẻ, để thúc đẩy tốt hơn sự phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần của trẻ.

Thứ hai, chấn chỉnh cách hiểu một chiều của bố mẹ. Montessori rất coi trọng sự giao tiếp và liên hệ giữa phụ huynh và nhà trường, đồng thời cho rằng việc quản lý trẻ em giữa nhà và trường phải nhất quán về phương pháp. Cần xua tan những lo lắng của phụ huynh, để bố mẹ ủng hộ phong cách quản lý của nhà trường.

Theo quan điểm của Montessori, cần phải giúp bố mẹ hiểu quá trình thực hiện giáo dục hỗn hợp các độ tuổi, hiểu đúng ý nghĩa của việc dạy học hỗn hợp các độ tuổi, để giảm bớt những trở ngại đối với việc dạy học.

Nói một cách dễ hiểu, Montessori đã thực hiện một cuộc khám phá hữu ích về phương pháp quản lý nhóm tuổi hỗn hợp của trẻ em, đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi phương pháp quản lý lớp học truyền thống, thúc đẩy sự hợp lý hóa và phát triển khoa học của quản lý giáo dục trẻ em.