Mạch nguồn tranh cổ động
Xu hướng cách điệu hoá trong tranh cổ động càng được đẩy mạnh - có lẽ vì nó cho phép người ta không sao chép hiện thực, mà vẫn nói lên được hiện thực, bằng cách khái quát và thể hiện những nét cô đọng nhất, đặc thù nhất, và đó cũng là quy luật của thẩm mỹ, liên quan đến khái niệm nhịp điệu, hoặc khái niệm đồ hoạ hiện đại.
Tranh cổ động của Trịnh Hoàng Tân
Tranh cổ động là một trong những vũ khí sắc bén trong việc tuyên truyền kịp thời các nhiệm vụ cách mạng, tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, tình cảm và hành động của quần chúng nhân dân, cổ vũ quần chúng nhân dân hoàn thành nhiệm vụ. Trong một số lĩnh vực sự đồng thuận có thể đạt được, một khi các điều kiện đã hội đủ, thì trong tranh cổ động lại diễn ra một cách không dễ dàng, bởi lẽ giá trị của một tác phẩm tranh cổ động không nằm ngay trong tác phẩm đó, mà tuỳ thuộc vào sự thẩm định của người nhìn ngắm nó, đánh giá nó, và sự phán đoán đó nhiều khi khác nhau giữa người này với người khác. Giá trị của nó trong quan hệ giữa người nghệ sĩ sáng tạo ra nó và người thưởng thức, nói rộng ra là cộng đồng xã hội.
Trải qua nhiều biến động, có một thực tế đã được ghi nhận đó là tranh cổ động đã hoàn thành trọng trách của mình với nhân dân, với đất nước và với cả lịch sử.
Tranh cổ động của Trịnh Hoàng Tân
Những tác phẩm cổ động đã được vẽ trong chiến tranh khói lửa nếu còn đến ngày nay thì đều đang được lưu giữ và trưng bày tại các bảo tàng. Chúng được trân trọng, được giữ gìn và trưng bày như những tác phẩm nghệ thuật giá trị. Hơn thế nữa, cùng với giá trị nghệ thuật tất yếu, chúng còn mang một thông điệp khác vô cùng lớn lao đó là câu chuyện về lịch sử, về cuộc kháng chiến hào hùng bảo vệ đất nước của cả dân tộc Việt Nam.
Đến nay, dù chiến tranh kết thúc đã lâu. Đất nước đã hòa bình, ấm no song dòng tranh này vẫn không vì thế mà mất đi. Bởi sự bắt mắt, không cầu kỳ, không tốn kém nhưng hiệu quả và thông điệp thì không có dòng tranh nào có thể làm được do vậy mà tranh cổ động vẫn được ưa chuộng. Tranh cổ động được sáng tác ngày nay không còn có hình ảnh khói lửa chiến tranh nhưng nó vẫn có nhiệm vụ như thời kỳ mới hình thành đó là kêu gọi, khuyến khích tinh thần lao động và yêu nước của người dân, cùng nhau phấn đấu vì một xã hội phát triển.
Tranh cổ động của Trịnh Hoàng Tân.
Các tác phẩm tranh cổ động được lựa chọn qua các cuộc thi được các địa phương đón nhận và triển khai phát huy hiệu quả tích cực trong công tác tuyên truyền cổ động trực quan của các địa phương. Họa sĩ vẽ tranh cổ động nhiều thế hệ kế tiếp đã liên tục sáng tạo bằng ngôn ngữ đồ họa, cô đọng, súc tích có tính biểu tượng, gần gũi và dễ hiểu. Tranh cổ động có phong cách riêng, tồn tại và phát triển lâu dài cho đến hôm nay là hiếm có và độc đáo trên thế giới. Bên cạnh việc đề cao tinh thần trách nhiệm của người nghệ sĩ với những nhiệm vụ chung của đất nước, vị trí nghệ thuật của các tác phẩm tranh cổ động trong đời sống mỹ thuật hiện nay cũng cần phải được công chúng ghi nhận, đề cao hơn.
Phong trào xây dựng nông thôn mới, góp phần làm thay đổi diện mạo, khởi sắc cho quê hương, không chỉ góp phần tô điểm cho cảnh sắc làng quê; mà còn tuyên truyền về lịch sử quê hương, về tinh thần đồng lòng chung sức xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu đạt chuẩn. Chương trình nông thôn mới, diện mạo nông thôn, nông nghiệp trên cả nước đã có nhiều thay đổi. Nhiều tranh cổ động tuyên truyền về nông thôn, nông nghiệp, nông dân đã được đánh giá là đặc sắc, thu hút được sự quan tâm của người dân. Sử dụng những thủ pháp đặc trưng mang tính cô đọng, súc tích, gần gũi, dễ hiểu, tranh cổ động đã kịp thời đưa những chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với nhân dân, vượt qua nhiệm vụ tuyên truyền cổ động trực quan để trở thành một thể loại nghệ thuật đồ họa độc đáo riêng, góp phần không nhỏ vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Một bức tranh cổ động đẹp, là nhờ ở nhịp điệu, nhờ ở bố cục, hình thể, màu sắc, chất liệu, chứ không phải vì tính hiện thực, hay ý nghĩa tượng trưng của nó. Nếu trong thời kỳ chiến tranh hoặc đất nước còn khó khăn, vật liệu để họa sĩ vẽ tranh cổ động rất hạn chế thì hiện nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, tranh cổ động được sáng tác khá đa dạng về chất liệu, phong phú về hình thức và cách thức thể hiện. Tranh cổ động còn có thể phát huy khả năng ứng dụng, thể hiện trong rất nhiều lĩnh vực khác của đời sống, từ quảng cáo các bộ phim, chương trình nghệ thuật đến quảng bá du lịch, giới thiệu sản phẩm tiêu dùng, hoặc dịch vụ...
Đã có lúc nhiều người cho rằng, dòng tranh cổ động chỉ còn trong các gallery bán đồ lưu niệm, song trước những sự kiện, vấn đề lớn của xã hội, của đất nước, dòng tranh ấy lại cất lên tiếng nói của riêng mình, thể hiện vai trò xung kích. Tranh cổ động vẫn luôn đồng hành với những sự kiện lớn của đất nước, góp một tiếng nói quan trọng để cùng với các lĩnh vực nghệ thuật khác chuyển tải tới người dân những thông điệp bằng một ngôn ngữ riêng, đặc biệt.
Tranh cổ động của Trịnh Hoàng Tân.
Hình tượng trong tranh cổ động không giống với các khái niệm mang tính trừu tượng, mà nó mang tính biểu hiện hết sức sinh động và độc đáo để làm nên tác phẩm nghệ thuật.
Khoa học là tư duy bằng khái niệm, thì tranh cổ động tư duy hình tượng. Tức là sự thể hiện một cách cô đọng, cụ thể và mang tính nghệ thuật chứ không phải một cách trừu tượng bằng khái niệm như trong khoa học. Do vậy, ngoài đặc trưng riêng của tranh cổ động là tính hình tượng thì nó còn hàm chứa cả tính biểu tượng. Đây là hướng tiếp cận đúng đắn và có giá trị đối với tranh cổ động. Phải chăng trong thời gian qua đã đem lại những kết quả tốt đẹp và đương nhiên sẽ còn phát huy tác dụng tích cực trong nghiên cứu và tuyên truyền từ nay về sau?
40 tác phẩm trong triển lãm "Về Kinh Bắc" của họa sĩ Nguyễn Duy Lập dẫn dụ người xem miên man về miền văn hóa đặc...
Bình luận
